Karl Böhm: Wolfgang Amadeus Mozart, Requiem in D Minor

Έχοντας ακούσει το Requiem του Mozart σε διαφορετικές εκτελέσεις από διάφορους μαέστρους, δεν μπορώ παρά να σταθώ ιδιαίτερα σε αυτή του μεγάλου Αυστριακού μαέστρου Karl Böhm με την Φιλαρμονική της Βιέννης. Μαζί με εκείνη την ανεπανάληπτη του Sir Georg Solti (πάλι με την Φιλαρμονική της Βιέννης) είναι ίσως τα δύο πλέον συντριπτικά Requiem που έχω ακούσει ποτέ. Με την διαφορά ότι η εκτέλεση του Böhm, όντας πιο αργή, και μάλλον πιο “εσωτερική”, αφήνει ίσως να ελευθερωθεί από το έργο μια μεγαλειώδης ισχύς -πολλές φορές όχι και τόσο προβλέψιμη από το Requiem έτσι όπως το έχουμε συνηθίσει- που βυθίζει τα πάντα σε έναν εσχατολογικό αναβαπτισμό μέσω της τέχνης, τέτοιον που σπάνια έχει την ευκαιρία κάποιος να αντιληφθεί στη ζωή του. Οι χορωδιακές φωνές εκτυλίσσονται με τρόπο συγκλονιστικό ωσάν μεγάλοι έλικες του θανάτου που στριφογυρίζουν πάνω από την σκηνή της ιστορίας κρημνίζοντας κάθε ανθρώπινη πράξη στα συστατικά της μέρη: πτώση και αναδημιουργία σε σκοτεινές θημωνιές της ζωής. Μια κάθαρση που συντελείται με αργό, τελετουργικό τρόπο κρημνίζοντας σταδιακά κάθε βεβαιότητα κατίσχυσης της ενήλικης ανθρώποτητας επί της απωθημένης παιδικότητάς της. Η εκτέλεση του Böhm είναι σκόπελος στην ύπαρξη. Πρόκειται στην ουσία για ένα μανιφέστο επί της θρασύτητας του ύψους στα όπως πάντα αμέριμνα ανθρώπινα.

Anton Bruckner: Symphony No.9 In D Minor

Ο τρόπος με τον οποίο ο Anton Bruckner μετέρχεται την τελευταία των μεγάλων συμφωνιών του, την ενάτη, είναι καθοριστικός για την συμφωνική μουσική. Οι έντονες βαγκνερικές συγχορδίες της τρίτης, ο ακραίος τευτονικός ρομαντισμός της τετάρτης και  η  επική  συντέλεια της ογδόης, ανευρίσκονται  και εδώ αλλά σε μια πιο “μυστηριακή”-”εσωτερική” μορφή. Πολύ λογικό άλλωστε, εφ’όσον αυτή η συμφωνία είναι “αφιερωμένη στο θεό”.  Κάποτε η ακρόαση εκπλήσσει. Έχει την εντύπωση κάποιος πως τα πάντα γύρω του, - σύνολη η περιρρέουσα καθημερινότητα- μεταβάλλονται σε έρημο εκτός  γεωγραφίας απ’ όπου η μοναδική έξοδος διαφυγής είναι οι ήχοι του έργου. Ο μεγάλος Αυστριακός  επιτυγχάνει εδώ με χαρακτηριστικότατη άνεση και με μεγαλοφυή τρόπο ό,τι ανέκαθεν αιτείτο από  ένα έργο τέχνης: εκείνη την πλήρη  απαγωγή για την οποία πρέπει να πληρώσει κάποιος ουσιαστικά λύτρα ψυχής αν θέλει να μην! αφεθεί ελεύθερος από τον εγκλωβισμό του στην απόλυτη κατάφαση της τέχνης.

ΤΟΥΑΡΕΓΚ

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΝΕΟ ΕΠΙΠΕΔΟ,τ.23-24, 1996

Ο ΚΑΤΑΖΗΤΟΥΜΕΝΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ

Είμαι καταζητούμενος στο ον

Τριγυρνούν τις συνοικίες
Και ρωτούν επίμονα για μένα :

«Είδατε μήπως τον           να περνάει από δω ;»
«Όχι όχι, δεν είδαμε κανέναν           εδώ»

1991

ΠΕΡΙΣΤΡΕΦΟΜΕΝΟΣ (ΚΑΙ ΑΠΟΧΩΡΩΝ) ΔΕΡΒΙΣΗΣ

Μια φωνή ακουγόταν πίσ’από το παραπέτασμα
Σαν χρυσαφένιο Μήλο που τραγουδούσε
-απόκρυφος ήχος των Εσπερίδων-
Ώρες ολόκληρες περιστρεφόμουν με τους αδελφούς·
Εγώ ήμουν ο Κρόνος (αυτόν τον ρόλο είχα)
Ώσπου κάποια στιγμή σα να μου φάνηκε
Πως έκανα εμετό ολόκληρο τον εαυτό μου
Κι άλλαξα ρόλο μέσα σε μια περιστροφή
Κι έγινα ο Δίας· κι ύστερα ο Λύσιος Διόνυσος·
Ώσπου κάποτε ωρίμασαν οι όροι
Έσπασα τον Κύκλο
Έσπασα τον Νόμο
Αποχώρησα ‘πό τον χορό των Πλανητών
Παίρνοντας με τη βαρειά σιωπή μου στ’αχανές Διάστημα
Το νέο μυστικό των Ημερών

1992

ΣΤΕΓΑΣΤΡΟ ΤΩΝ ΜΑΓΩΝ ΟΦΘΑΛΜΩΝ

Στη χλόη επέπλευσε το πρώτο φως
Που πρόβαλ’ απ’ τα κενοτάφια
Και σωροί οστέων καταποντίστηκαν
Και διπλόστομα ξεφύτρωσαν
Εγκόσμια πλάσματα

μες απ’την ήσυχη ασφυγμία

Στο πρώτο που διπλόστομο εγεννήθη
Χάος· χάσκει μια λυχνία δίφωτη
Και ποιος αλήθεια θα γνωρίσει
Ποιος θα νοιώσει πώς και τι
Κατάρες που στο φως τροχίζει

και τους καταπέλτες

Όταν ανεβεί του Μύθου η στάθμη
Και γενεί το στέγαστρο των μάγων οφθαλμών
Ποιος θα θέλει να υποχωρήσει ποιος
Στο σκοτεινό κελάρι οπίσω
Που πολλοί το είπαν πρωταρχή

κι άλλοι αποκτήνωμα;

1985

ΕΤΣΙ ΕΓΡΑΨΑ ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΟΥ

Πήγα κάτω κει στο Λεμονόκαστρο·
Μέσα τα Τυφλά Παιδιά γυρεύαν
Όχι τον πατέρα τους αλλά τον παππού τους
Ο πρώτος είχε γίνει αγριόφιδο
Και παραφύλαγε στη πύλη
Αργοσέρνοντας το μήκος του απειλητικά·
«Τί ζητάς εδώ ;» με ρώτησε μόλις με είδε
Και του απάντησα τραγουδιστά :
«Θαρρώ πως έχω κάτι ωραίο να ιστορήσω
Στους κυρίους αυτού του Κάστρου
Και ελπίζω πως κι αυτοί
Κάτι ωραίο θα’χουνε να πούνε και σε μένα !»
«Φύγε βλαμμένε από δω», μου είπε τότε θυμωμένος
«Φύγε και να μη σε ξαναδώ εδώ γιατί αλλοίμονό σου !»
Κι άκουσα τότε ταραχή μεγάλη στα νερά και είδα
Να προβάλλει ένας άγριος σκορπιός
Πολύ μεγάλος για το μέτρο του ανθρώπινου ματιού
Και σαν θρεμμένος από στάσιμους αιώνες
Άρπαξε με τις δαγκάνες του το φίδι
Που με έκπληξη μεγάλη είδα πως δεν αντιστάθηκε·
Λες και το περίμενε· λες και μέσα του κρυφά
Τον ερχομό του τέρατος ποθούσε
Κι άρχιζα ήδη να καταλαβαίνω το γιατί·
Ενώ ο σκορπιός μεταμορφώθηκε σε αετό
Και γραπώνοντας γερά στα νύχια του το φίδι
Πέταξε προς την Ανατολή· σε κείνο τον ορίζοντα
Όπου στριφογύριζε ο Έλικας, η Λεπιδομηχανή
Η μήτρα που ξεπέταγε από τα έγκατά της
Το τραγούδι με τους μισόκλειστους ήχους·
Δεν πέρασε χρόνος πολύς που γέμισ’ αίμα ο ουρανός :
Ήταν η Αυγή των Αθώων των από Καταβολής Κόσμου
Ήταν η Αυγή που κατανοούσε ό,τι έγινε, γινόταν
Και θα γίνει· το πυρωμένο κόκκινο εκείνο
Που πλέον δεν παρέπεμπε στην Αγωνία αλλά στον Παράδεισο·
Κατόπιν τούτου
Μπήκα ανενόχλητος στο Λεμονόκαστρο
Έβγαλα το μπλοκάκι μου κι άρχισα να γράφω

1992

ΤΟ ΔΙΧΤΥ

Ένα τεράστιο δίχτυ απλώνεται στην «καθημερινότητα»
Οι περισσότεροι δεν το γνωρίζουνε, δεν βλέπουν τίποτε
Μα αυτό το δίχτυ αγκιστρώνει όλες τις υποστάσεις
Μεταξύ τους· είμαστε μπλεγμένοι σε μια παράξενη ελευθερία·
Κάθε λόγος, κάθε κίνηση και κάθε πράξη
Όσο ασήμαντες κι αν φαίνονται, κινούν ο λ ό κ λ η ρ ο το Δίχτυ
Εκείνος που σπουδάζει επιμελώς το Δίχτυ και τη λειτουργία του
Είναι ο Ποιητής του Κόσμου
Είναι ο Άνθρωπος των Ερήμων και των Ωκεανών
Και κάποια στιγμή
Κάποια στιγμή, οπωσδήποτε
Γίνεται ο ί δ ι ο ς το Δίχτυ και η γνώση του

1992

Ο ΑΙΦΝΙΔΙΑΣΜΟΣ

Τί οχλοβοή τί ποδοβολητό
Ήταν που μ’έκαναν να τρέξω στο παράθυρο
Για ν’αντικρύσω έντρομος την πιο ανηλεή ακινησία :
Μυριάδες αυγά ν’απλώνονται σα θάλασσα
Στρατιές ολόκληρες από συμπαντικά κελύφη
Να περιμένουν φάνταζαν ποιος ξέρει τί
Και ποια, αλήθεια, άγνωστα πτηνά τα άφησαν
Να κυριεύσουνε τον κόσμο ;
Ποιος γνωρίζει τί ‘ν’ αυτό που  α ν α μ έ ν ε τ α ι
Κάτι σα κέλευσμα ή σα μυστηριακή βοή
Να καταρρεύσουν σπάζοντας όλα μαζί σε μια στιγμή
ή να μη σπάσουν ;
Α τί φριχτή παλλόμενη ακινησία
Ίσως να’νοιωσα για λίγο τον σφυγμό του Χάσματος

-ή το σφυγμό του Χρόνου

1989

Ο ΧΟΡΟΣ ΤΟΥ SHIVA

Μεγάλες οι εμπνεύσεις του Brahman!
Πραγματικά μεγάλες οι εμπνεύσεις του!
Είτε ως Brahma, είτε ως Vishnu, αλλά και ως Shiva
Κυκλοτερέστατη η πυρκαγιά π’ανάβει
Από τον Ομφαλό του Κόσμου και αρπάζει τ’άστρα
Σα φλεγόμενα στρατσόχαρτα, παληές εφημερίδες του Σύμπαντος
Μες από τους κοχλασμούς μιας ύλης ντροπιασμένης και δειλής
Και να ! Βαρέθηκε ο Vishnu την απερίγραπτη μονοτονία
Σιχάθηκε πραγματικά να διορθώνει ολοένα και να επισκευάζει
Κι ευχαρίστως παραχώρησε τη θέση του στον κοσμικό αδελφό του
Που’χει βλέμμα ήρεμο και νου εντεταλμένο σε ειδική αποστολή
Τον είδα που’παιρνε μορφή αναδυόμενος
Καθώς οι μεθυσμένοι γαλαξίες βγαίνανε απ’τη τροχιά τους
Κι αρχίζανε να καταπίνουν ο ένας τον άλλον
Σε μία πύκνωση αιφνίδια γεμάτη ιερότητα
Εκεί σιγά-σιγά επρόβαλλε τη κεφαλή του
Μες από το φοβερό πολτό ο Μέγας Χορευτής
Σα μαριονέτα σπαστική κινούμενος από τα νήματα του Απείρου
Αλλά ταυτόχρονα κινώντας τα και ο ίδιος
Ποια λοιπόν η μαριονέτα και ποιος ο χειριστής ;
Αδύνατο να το διακρίνεις
Τί χορός κι αυτός, τί διάλλειμα, τί αφανισμός
Γλεντώντας τις κατακρημνίσεις της ιεραρχίας
Ποθώντας να εκβάλλει εξαγνισμένο υλικό
Μιας πλήρους αθωότητας· το νέο Κρύσταλλο της Ομορφιάς
Ποθώντας ν’αποδώσει ο μυστήριος Shiva
Στον Brahma που’ρχεται περίεργος όπου να’ναι
Μια prima ρωμαλέα materia
Για τα Χαρούμενα Παιδιά των Δωροκατασκευών

1993